Ekolali.

Ekolali Nedir?

Ekolali bir kişinin karşıdaki kişinin söylediği kelime ve cümleleri tekrar etmesidir.

Tekrarlama ve taklit dil gelişiminin doğal bir parçasıdır. Küçük çocuklar konuşmayı taklit yolu ile öğrenir. 2 yaşına kadar pek çok çocuk, dil öğrenme süreci içerisinde, kendi cümleleri ile beraber duyduklarını da taklit eder, ancak 3 yaşına geldiğinde çocuk artık kelimeleri seçerek ve işleyerek kullanır ve bu tekrar azalır ve kaybolur.

Ekolalinin normal kabul edilen gelişim evresinden daha sonra devam ediyor olması, otizmin bir belirtisi olarak görülür. Dil edinimi doğal bir parçası olsa da, uygun iletişim için bir problem oluşturacağından sonlandırılmalıdır.

Ekolalinin neden ve nasılını bilmek ise geliştirilecek tedavi programı açısından önemlidir.

Belirtileri

Ekolalinin temel belirtisi kişinin duyduğu bir kelimeyi veya cümleyi tekrar etmesidir. Bu tekrar hemen (anında ekolali) veya daha sonra (gecikmiş ekolali) şeklinde olabilir.

Genelde kişiye soru sorulduğunda ekolali daha yoğun bir biçimde görülebilir.

Nedenleri

Özellikle otizmli çocuklarda ekolali sık görülür. Bazıları bunu sıkıntılı ve gergin olduklarında, bazıları ise her zaman yapar.

Şiddetli amnezi ve kafa travması yaşayan yetişkinler de yeniden dil öğrenme sürecinde ekolali yapabilir.

Ekolali Türleri

Ekolali, işlevsel (etkileşimli) veya etkileşimli olmayan olarak ikiye ayrılır.

İşlevsel (Etkileşimli) Ekolalide; bireyde ekolali yapması için birkaç neden olabilir

Bir bilgi sağlamak; (anne çocuğa ne yemek istediğini sorabilir ve çocuk yemek istediği hamburgerin reklam filminin müziğini söyleyebilir)
Birinin dikkatini çekmek, çevrede bu davranışı ile ilgi çektiğini fark edebilir
İnsanlarla iletişime geçmek; Başkaları ile iletişim ve etkileşim sağlaması
Bir şey istemek; (yemek saati gelip acıktığında “acıktın mı?” veya hamburger istediğinde “hamburger yer misin?” diye sorması)
Sözel tamamlama; çocuğun tanıdık sözlü rutini tamamlaması (bir görevi bitirdikten sonra bravo sana demesi)
Etkileşimli Olmayan Ekolali;

Duyusal çıkış; Ekolali de sallanma, dönme gibi tekrarlayıcı ve kişinin duyusal olarak rahatlamasını sağlayan bir “kendini uyarma” davranışı olabilir.
Kendine yardım etme; zor bir süreçten geçerken ailesinden veya televizyondan duyduğu şekleri tekrar ederek kendisini rahatlatmaya çalışıyor olabilir.
Prova; karşıdaki kişinin sorusuna yanıt vermeden önce kısık sesle vereceği cevabı prova ediyor olabilir
Kendine yön verme; bir iş yaparken kendisine daha önce verilen yönergeleri tekrar ederek yapacağı işin yönünü buluyor olabilir (örneğin elini yıkayacağı zaman, musluğu aç, sabunu al, ellerini birbirine sürt vb.)
Odaklanmamış konuşma: Durumdan tamamen bağımsız olarak bir tv programında yada sınıfta duyduğu konuşmaları tekrar ediyor olabilir.
Bazen bütün bunların dışında tamamen başka bir nedene de dayalı olabilir.

Ekolalinin çeşidini ve gerçekten nasıl bir iletişim için kullanıldığını anlamak için çocuğu iyi tanıyor olmak gerekir.

Bir öğrenci teneffüs sonunda öğretmenine “cehenneme git teğmen” diye bağırmıştır. Öğretmen daha sonra çocuğun “A Few Good Men” izlediğini ve o anda duygularını iletmek için öfkeye bağlı olduğunu bildiği bir ifade kullandığını keşfetmiştir. Tepkisi bağlam dışı görünse de, çocuk iletişim kurmak için bu ifadeyi kullanmıştır.

Tedavi

Ekolali sınıf ortamında, diğer insanlarla iletişimde sorunlara yol açmaktadır. Nasıl tedavi edileceği ise kaynağının ne olduğu ile ilintilidir. Doktor tarafından verilecek ilaç tedavileri sorunu çözmese de kişinin sakin kalmasını sağlayacağından etkili olabilir.

Bunun yanı sıra çocuğun ekolali nedenine göre düzenlenen eğitim ve davranış programları da bu konuda etkili olacaktır.

Kaynakça:

https://www.healthline.com/health/echolalia#treatment

https://otsimo.com/en/echolalia-autism-spectrum/